CREATIVITY DRAWER

lente

winter

Best wishes from Essenza !

INSPIRATIE

Winter – Best Season’s Greetings ☺

Here we are, reaching that point where summer has advanced fully to winter. The word « Solstice » comes form the Latin words for « Sun » and « stand still ». In our Northern Hemisphere, as summer moves to winter, the points on the horizon where the Sun rises and sets advance southwards every day. The high point in the Sun’s daily path across the sky, which occurs at local noon, also moves southwards every day. The Sun’s path has reached its southernmost position, and a few days before and after this Winter Solstice, the change is so slight, that the Sun’s path seems to stand still. At this time, we experience the longest nights of the year … Nature enters steadily in the season of dormancy. Darkness and quietness is all around … every expression of light in it is a small marvel to cherish.

There are so many great ways to experience what this winter season has to offer us : walks in the dark and appreciation of silence and the brightness of the stars, taking joy in lighting candles and fires, taking time to bake those crunchy cookies, meeting with friends for a hot chocolate and a small chat, sharing handcraft with family and friends, giving the sleeping garden a last clean-up … or just taking a few minutes to observe the ever changing colorful pastel palettes the morning and evening skies offer us.

Don’t we also especially yearn, in this season, for softness, stillness, warm light, kindness and peace ? Let us give ourselves - and others - a permission to go deeper into our interiority, to care for oneself, for others around us, to listen to what asks to be renewed or born within ourselves or in the relationships we have with each other. Let us seize moments here and now to observe and discover where the light sparkles despite the darkness, whatever agitation and noise there might be outside, in our complex human society …

I’m sending you all my best and warm Season’s Greetings !

herfst

Het is herfst !

INSPIRATIE

« Twee ogen zo blauw » , de Noordzee – en een concerto van Beethoven als achtergrondmuziek …

Marietje woonde rechtover ons in de straat. Elke namiddag stond ze aan de haag van haar boerderijtje. Met een dikke bril op haar neus, haar wit kapsel wat in de war, een bebloemde schort, diep gegraven rimpels rond ogen en mond, had ze soms iets van een “heks”. Héél eventjes, want toen toverde haar tandloze glimlach haar om in een oeroude wijze fee ... . Ze wuifde de “groentjes” (uniform én mentaliteit) die we waren toe. De tijd stopte. Gent, de boeken en de lessen vervaagden naar de achtergrond. Zo’n onthaal voelde voor mij pas écht als “thuiskomen”. Over de maanden heen, evolueerde ons herkenningsritueel naar een - quasi - dagelijks babbelmomentje. Bij haar thuis, bij de kachel, of aan de eettafel, met een glaasje karnemelk en een koekje “speculaas” hadden we het over van alles. Marietje knikte met veel begrip, al luisterend naar mijn puber gemoedstoestanden. En ik vond het zo fijn te luisteren naar alles wat Marietje over haar lang leven te vertellen had. Van die momenten genoten we beiden. Het werd ervaren als een wederzijds geschenk aan elkaar.

Jaren later, ontdekte ik op een studiedag over dementie het concept « reminiscentie ». De onderliggende ziektes die dementie veroorzaken, maken de hersenen zodanig kapot, dat ze stilletjes aan de cognitieve functies aantasten. Blijven dan nog de emotionele, de psychomotorische en de zintuiglijke belevingen. Het lange termijngeheugen wordt het minst snel aangetast. En er is een weg om tot dit lange termijngeheugen te geraken. Door zintuiglijke – gehoor, zicht, gevoel, geur - prikkels op te wekken. Reminiscentie is de leidraad naar de herinneringen. Wanneer de persoon toegang krijgt tot die herinneringen, maakt de apathie plaats voor een levendige blik, een glimlach, en is er ook interactie met de persoon mogelijk. De Mens kan zich uitdrukken, en zij het niet met woorden, dan is het met zijn “body-language”.

Carla woont al een hele tijd in een woonzorgcentrum. Ze had recentelijk moeilijkere momenten. Deelnemen aan de activiteiten vond ze niet meer leuk. Ze was moe, had geen trek in het leven meer. Door de dienst vrijwilligerswerk van het centrum, werd mij gevraagd of ik bij haar regelmatig “ruimte voor verwoording” zou kunnen geven. Een babbelmomentje, enkel met haar. Enkel voor haar. Dit doe ik zo graag. Ook al vertelde Carla mij veel, al snel werd het duidelijk dat er hier en daar geheugenverlies was. Dit was voor haar frustrerend, want het verhaal kon niet verder verteld worden. In de jaren ’30 luisterde ze heel graag naar muziek, en samen met haar mama zongen ze luidop Vlaamse en Nederlandse liedjes. Mijn goede Gentse vriendin, Carolien, deelde via Messenger een Youtube-link met het lievelingslied van haar ouders : « Twee ogen zo blauw » van Willy Derby. Carla is 89 jaar oud ; dit moest ze zeker kennen. Wanneer ik mijn smartphone de week nadien héél dicht bij haar oor bracht, herkende Carla stem en melodie. Ze is zachtjes beginnen meezingen. Het hele lied kende ze nog uit het hoofd! Haar ogen, diep in de verte van haar verleden geankerd, blonken door de bonte beelden die bij haar opkwamen. Tranen van ontroering parelden aan de uiterste kanten van haar ogen. Heel eventjes dacht ik dan aan Marietje’s blauwe ogen ... . De kracht van de reminiscentie werkt bij iedereen ☺.

François heeft sedert enkele jaren Alzheimer. Twee jaar lang heeft zijn vrouw Hélène bij hen thuis voor hem gezorgd. Vorig jaar werd het haar te zwaar, en heeft ze besloten om hem in een zorgcentrum te laten wonen. Twee maal heeft ze met haar groot hart voor mij de deuren van het centrum open gedaan, en mij zo - letterlijk en figuurlijk - in de leefwereld van François binnengelaten. François is een hoogbegaafde, pientere man, advocaat en geprezen professor aan de universiteit “geweest”. Op zijn zeventigste waren de eerste symptomen er. Vandaag verplaatst hij zich in een rolstoel, spreekt nog amper één of twee zinnen, en is een groot deel van zijn geheugen verloren. Zijn vrouw komt elke dag bij hem langs, en elke dag luisteren ze naar het concerto nummer 2 van Beethoven, meermaals. Toen het allemaal begon, had François twee zintuiglijke prikkels die hem naar zijn lange termijngeheugen bracht : zicht en beelden van de Noordzee en het gehoor met Beethoven’s concerto. Hélène vertelde me dat de moeder van François pianiste was, en dat de familie tijdens zijn jeugd op vakantie naar Koksijde ging ... . We zitten gezellig en rustig op het terrasje, Hélène schakelt het muziekstukje in op haar tablet, en wanneer de pianist zijn partitie begint te spelen, komt er bij hem een grote glimlach op de mond, zijn ogen blinken … en hij kijkt naar Hélène. Tussen hen gebeurt er iets héél subtiels : er is een connectie tussen hen. « Ja dat is het stukje waarnaar je luisterde toen je klein was zegt Hélène ». Hij is ontroerd, en sist een beetje tussen zijn tong en tanden. « Hij is er zich bewust van », legt Hélène uit. Wat later, kijkt hij nog met een intense blik naar haar. « Ja, het is weldra het titititi moment » ... we wachten af, en wanneer de pianist met enkele losse noten start, zingt François met een grote glimlach mee « titititi » ... . En weer is hij vertrokken met iets dat bij hem “leeft” : zijn moeder nog even voor de piano, of zachte noten die tot zijn kamer reiken en hem helpen in te slapen ? Zijn hart dat opzwelt bij het luisteren naar een specifiek thema ? We zullen het nooit weten ... .

Hélène denkt nog eens een boek mee te nemen met foto’s van de Noordzee. Bij het horen van het woord komt er weer een glimlach bij hem op. Met een kloppend hart tracht ik mij de kleine jongen op het strand in te beelden. Hij speelt met - en springt in - de golven. Het frisse gezouten water druipt langs zijn jonge huid, de wind speelt met zijn haar, het zonlicht weerkaatst op het water en zijn oogjes knipperen, het zand blijft tussen zijn teentjes hangen, ... wat we als jong kind ervaren wordt ten volle geabsorbeerd en heel diep ingeschreven in ons hart, ziel ... en onze hersenen. Wat een geluk dat de deur naar deze herinneringen dankzij de zintuigen nog geopend kan worden. Hélène is goed bezig ☺.

zomer

INSPIRATIE

Moestuin,
Vegetable Plot,

De moestuin van onze buren is één van mijn kleurrijkste en levendige herinneringen uit mijn jeugd. Jules was een boer, en samen met zijn vrouw, Emma, zorgden zij – jaar in, jaar uit – voor deze onuitputtelijke schat. De tuin lag deels verborgen achter hoge muren. Wat bedoeld was om het voor wind en kou te beschermen, werd mits de verbeelding van vijf snotneuzen op zoek naar avontuur een exotisch land als geschenk ... Het was enkel bereikbaar via de oude moerbeiboom, die we beklommen. De sappige moerbei was ons elixer om het vol te houden tijdens de grote en gevaarlijke tocht.
Wie eens in zijn leven de smaak van vers geplukte zoete jonge erwtjes, licht oranje tedere worteltjes, zonwarme rauwe boontjes, een dikke druipende tomaat of dorstlessende selderij genoten heeft, vergeet dit nooit. Dahlia’s; Fresia’s en Anemoontjes maken het gewoon kleurrijker en geurrijker. De droom om zo’n schat zelf op een dag trachten te telen werd evident. Dat het mij ook een schat aan levenswijsheid zou brengen, dat had ik niet verwacht.

Het te telen stukje is klein, en al snel is dit goed nieuws. Inderdaad, ik had me niet kunnen voorstellen dat het element “tijd” zo belangrijk was. Teelt is verbonden met seizoen. Seizoenen die het elk jaar een beetje naar hun zin doen. Het werk dat je op één dag gepland had, kan er dan juist niet gebeuren ; de grond is te zwaar of te droog, en misschien vriest het toch nog wel nog eens ? Voor mijn georganiseerde geest en mijn zin voor efficiëntie is dit een “element” waar ik rekening mee “moet” houden. Punt. Goed dat het lapje grond klein is ... ik moet enkel kleine tijdsruimtes verplaatsen in mijn agenda ☺. Leren omgaan met deze kleine frustraties is een goede oefening voor mij. Controle ? Ja ! Loslaten ? Leren doen !

Eens alles geplant is, neemt de notie “tijd” een andere vorm. In onze wereld waar alles zo snel gaat, waar productie optimaal moet zijn, waar een wens via snelpost in 24u vervuld kan worden en een exotische vrucht in wintertijd rijp op ons bord in het restaurant te eten staat, ... is het wachten op de “groei” van een gewas een les in geduld en aanvaarding. En in vertrouwen. Want in het begin, zie je “niets”. Wat daar, in de diepte van de donkere grond, allemaal met die droge granen en bollen gebeurt is toch nog altijd een mysterie. Water, elementen van tuinaarde, cellen, DNA en atomen weten elkeen heel goed wat er te doen is. Een dirigent is met gesloten deuren aan het werk met zijn orkest. “Biologie” heet zijn meesterstuk. Terwijl we elke dag met nieuwsgierigheid en wat angstig naar het lapje grond lopen, en steeds nog niets zien, moeten we elke dag opnieuw erin vertrouwen dat het “aan de gang is”. Is het tenslotte niet zo met alles wat leeft ? Waarom groeit één graan sneller, in dezelfde aarde, als een ander ? Wanneer we het beste met onze eigen en beperkte mogelijkheden bijgebracht hebben, kunnen we gewoon aanvaarden en erop vertrouwen dat de rest zich ontwikkelt op eigen tempo ... en bloeit op zijn eigen rustig ritme ? Voor onze kinderen, voor een project dat ons aan het hart ligt, in een rouwproces waarmee we bezig zijn, en noem maar op ... ? Hebben we respect genoeg voor het “worden” ?

Dan komt die dag, waarop je de doorbraak “ziet”. Kleine teder groene tipjes doorbreken de zwarte turf. Het is er ! Het is levend, het zal bloeien en vruchten geven. Elke dag zie je de evolutie. Impact van zon of regen wordt al binnen enkele uren waarneembaar. Ons scherp oog kijk uit naar kleine lekkerbekjes die te weren zijn : slakjes, vogeltjes, bladluisjes, ... . Alles komt in versnelling, en je ziet de dagen niet voorbijgaan tot dat je beseft dat je het kan beginnen eten. Zo’n voldoening ! Eerste sla of spinazie van de tuin (via de wasbak ☺ in het bord. Vrienden die jou leren hoe je salie op Italiaanse wijze kunt bakken. Dragon dat je eventjes snel kan halen om die saus wat smaak bij te brengen ... Puur geluk en genot ! Nu kan je de vruchten van de welwillende attentie plukken. Er werd gewerkt, gedaan wat in mijn draagwijdte van mijn mogelijkheden was, vertrouwen gegeven aan wat niet onder mijn controle was, aanvaarding geweest van wat niet groeide zoals ik het verwacht had, alsook aanvaarding van wat gewoonweg niet kon groeien.

’s Avonds, nu we naar de langste dagen gaan, rust ik even uit, naast mijn moestuintje, en geniet ik van de avondschemering die langzaam stilte in de wijk brengt. Ik ervaar dan een zekere verbondenheid met de natuur en het leven. Dit is ook Zomer, de seizoen van het leven, de bloei, en, nog wat later, die van de oogst.

Ergens diep in mijn hart groeit ook een immens gevoel van erkenning en dankbaarheid voor Jules en Emma. Want zij hebben – bewust of onbewust - in het alles observerend en absorberend kind dat ik toen was, iets heel duurzaams gezaaid ... een kiem voor een mogelijke bloei naar een stukje levenswijsheid, dat ik op mijn eigen tempo heb mogen ervaren.

(... En dat zij ons alle vijf ongemoeid onze piratentoeren in hun moestuin hebben laten begaan, blijft voor mij een grote mysterie ☺.)